قواعد درس اول : مرور قواعد سالهای گذشته    ]کلمه در زبان عربی : 1-  اسم   2 - فعل   3-  حرف. 1-  اسم : کلمه ای است که بر معنای که مقرون به یکی از سه زمان گذشته، حال و آینده نباشد  دلالت می کند . مانند : کتاب ٌ ، مریم ، الانسان و .....
علامت های ویژه ی اسم : 1-     (ال) در اول کلمه : هر کلمه ای که دارای ( ال ) باشد اسم است . مثال : المعلم ، الجنة ،  الطالبان ، الآیة و ..... 2-     تنوین   ً  ٍ  ٌ 
 هر کلمه ای که تنوین بگیرد اسم محسوب می شود .مثال : جاء معلم ٌ، رایت تلمیذاً ،    سلّمت علی معلم ٍ          3-     هر کلمه ای که به ( ة ) تای تانیث ختم شود  اسم است . مانند : شجرة ، مومنة ، المدینة 4-   بعد از حروف جاره اسم می آید ، مثال : ذهبت ُ من المدرسة إلی البیت ِ بالسیارة (المدرسة ، البیت ، السیارة ، هر سه اسم هستند . ) ]    تقسیم اسم به لحاظ جنس   :  1- مذکر   2- مونث : 1-  اسم مذكّر:  اسمي است كه بر انسان و يا حيوان نر دلالت می کند .مثل :  رَجُل ( مرد )   /    طالِب ( دانش آموز پسر )  / الیوم   -  الحقّ – کتابٌ – مصدقٌ. اسم مؤنّث  : اسمي است كه بر انسان يا حيوان مادّه دلالت مي كند . مثل:  إمْرَأة ( زن ) /  طالِبَة ( دانش آموز  دختر ) الجنة  / الشجرة . نکته : معمولاً اسم هايي كه آخر آنها « ة » « تاء گرد » بكار رفته باشد مؤنّث هستند .
نکته : اگر اسمي آخرش « ة » باشد ولي انسان يا حيوان ماده نباشد آن اسم را مؤنّث غير حقيقي ( مجازي ) گويند .
 نکته:براي اين اسم ها( مؤنّث غير حقيقي)( مجازي) مانند: سَفيْنَة( كشتي)ونافِذَة( پنجره)قوانين اسم مؤنّث بكار مي رود.
نکته : بعضي از اسم هاي مؤنّث علامت « ة » را ندارند و از روي معني آنها مؤنّث بودنشان را مي فهميم مانند : « مَرْيَم – زَيْنَب ».
نکته : اسم هايي كه انسان يا حيوان نر نيستند و آخرشان « ة » ندارد مذكّر غيرحقيقي ( مجازي ) هستند و قوانين اسم مذكّر درباره آنها به كار مي رود . مانند بَحْر ( دريا ) جِدار ( ديوار ).
تقسیم اسم از لحاظ تعداد : 1-  مفرد    2-  مثنی     3-  جمع 1-     مفرد : اسمي است كه بر يك چيزیا  یک نفر دلالت كند . مثل : تِلْميذ –  نَمْلَة –  قَلَم - إیمان - مومن  - مریم .
 2-     مثنی : اسمي است كه بر دو چيزیا  دونفر دلالت كند . مثل: تِلّميذانِ –  نَمْلَتَانِ –  قَلَمانِ -عالمان – مسلمین. ]علامت مثنی :  ( ان ِ -  ین ِ ) است كه به آخر اسم مفرد اضافه مي شود . مثال : مُعَـلِّـم + انِ                   مُعَلِّـمـانِ                        مُعَـلِّـم + يْنِ                   مُعَلِّـمَيـْنِ ( دو معلم ) مثال : مُعَلِّـمَة + انِ                       مُعَلِّـمَتانِ          مُعَلِّـمَة + يْنِ                             مُعَلِّـمَتَيْنِ ( دو معلم )
 نکته : اسم مثنّي با ( ان ِ و يْن ِ ) از نظر معني هيچ فرقي با هم ندارند . ولي از نظر قرار گرفتن در جمله تفاوت دارند كه در سال هاي بعد خواهيد خواند . فقط اين را بدانيد كه اسم مثنّی با « يْن ِ » در اول جمله نمي آيد.
 انواع جمع :  الف - جمع مذکر سالم    ب -  جمع مونث سالم     ج -  جمع مکسّر.
الف -  تعریف جمع مذکر سالم:اسمی  که بر بیش از دو عاقل مذکر یا صفتشان دلالت کند . مثال : مومنون .
علامت جمع مذکر سالم :  ونَ - ـینَ : است كه به آخر اسم مفرد مذكّر اضافه مي شود .      مثال :  مُعَـلِّـم + ونَ                        مُعَـلِّـمُونَ                   /           مُؤمِن + ينَ                          مُؤمِنيْنَ
نکته : شرایط اسمی که از آن جمع مذکر سالم ساخته می شود : 1- علم مذکر عاقل باشد . مانند : محمد . 2- صفت علم مذکر عاقل باشد . مانند : مومن ، عالم ، صالح ، خاشع . Bنکته :(ون– ین)هنگامی علامت های جمع مذکر سالم هستند که جزء حروف اصلی اسم نباشند .  
نکته :کلماتی مانند : میادین ، شیاطین ، مساکین ، قوانین ، مجانین ، تمارین ، دواوین ، عناوین ، موازین جمع مذکر سالم نمی باشند بلکه جمع مکسر هستند زیرا نون آخر آن ها جزءحروف اصلی به شمار می رود و جمع مکسر هستند به عبارتی هرگاه ( ین ) را از آخر این کلمات حذف کنیم به مفرد کلمه دست نمی یابیم .
 ب - تعریف جمع مونث سالم : اسمی که بر بیش از دو دلالت کند . ]علامت جمع مونث سالم : ات : مومنات – اطلاعات -  مسلمات – جنّات .
نکته:در موقع اضافه شدن« ات» به آخر اسم مفرد مؤنّث « ة » حذف مي شود.مثال : مسلمة + ات= مسلمات .
نکته :کلمات زیر با ( ات ) جمع بسته می شوند . 1-     علم مونث . مانند : فاطمة  ← فاطمات   ،   زینب ← زینبات . 2-     اسم هایی که علامت تانیث دارند .مانند : شجرة← شجرات   ،  معلمة←  معلمات
 ج - جمع مکسّر : علامت مخصوصي ندارد ، بلكه شكل مفرد كلمه تغيير مي كند و بايد آنها را حفظ كنيم .       مثال: شَخْص        أشْخاص     /     عالِم        عُلَماء /  مَسْجِد               مَساجِد نکته : برخی از کلمات دو جمع مکسر دارند. مثال  : اخ ( إخوان ، إخوة )  /  بلد( بلاد ، بلدان )
نکته : گاهی جمع مکسر بوسیله ( ات ) ساخته می شود در این حالت با جمع مونث سالم اشتباه می شود برای تشخیص آن باید دقت نمود اگر تاء مبسوط ( ت ) در شکل مفرد موجود باشد و جزء حروف اصلی باشد نوع جمع ، جمع مکسر است  در غیر این صورت جمع مونث خواهد بود . مثال : اصوات ← صوت ← جمع مکسر                                         مهذبات ← مهذبة ← جمع مونث اوقات ← وقت ← جمع مکسر                                            مؤمنات ← مومنة ← جمع مونث 2- فعل (فعل ماضی – فعل مضارع – فعل امر – فعل نهی – فعل نفی – فعل مستقبل )
طریقه ساخت فعل ماضی : ریشه ( بن ، ماده ) + ضمایر .
یک نمونه از صرف فعل ماضی همراه با ترجمه ی فارسی آن : مفردمذکر غائب : کتب : نوشت ( یک مرد )        
    مفرد مذکر مخاطب  : کتبتَ : نوشتی ( تو یک مرد )
مفرد مونث غائب  : کتبت : نوشت ( یک زن )      
    مفرد مونث  مخاطب  : کتبتِ : نوشتی ( تو یک زن )
مثنی مذکر غائب: کتبا : نوشتند ( دو مرد ) 
مثنی مذکر مخاطب : کتبتما : نوشتید ( شما دو مرد )
 مثنی مونث  غائب : کتبتا : نوشتند ( دو زن )         
مثنی مونث مخاطب  : کتبتما : نوشتید ( شما دو زن )
جمع مذکر غائب  : کتبوا : نوشتند ( چند مرد )        
جمع مذکر مخاطب  : کتبتم : نوشتید ( شما چند مرد )
 جمع مونث غائب  : کتبن : نوشتند ( چند زن )        
جمع مونث مخاطب : کتبتنّ : نوشتید ( شما چند زن )
متکلم وحده : کتبت ُ : نوشتم متکلم مع الغیر : کتبنا : نوشتیم
Bنکته : صیغه های 8 و 11 فعل ماضی با هم شبیه هستند که با توجه به ضمائر و قرائن موجود در جمله باید فهمید .
 نکته : ( ت َ ) در( کتبتَ) و تِ  در( کتبت )ِ و ( ت ُ ) در (کتبتُ ) تای ضمیر هستند اما ( ت )در(کتبت) تای ساکن ضمیر نیست بلکه علامت تأنیث است . Bنکته:هرگاه بعد از تای تانیث ساکن در صیغه (مفرد مونث غا ئب)فعل ماضی اسم (ال) بیاید برای پیشگیری ازالتقای ساکنین به جای ساکن کسره می گیرد . مانند: جلست ِ التلمیذة .
فعل مضارع : فعلی است که بر واقع شدن کاری یا پدیدار شدن حالت و صفتی در زمان حال یا آینده دلالت می کند . مانند : یکتب ُ ، یأکل ُ . طریقه ی ساخت فعل مضارع: یکی از حروف مضارعه( اتین) را به اول فعل ماضی می افزائیم سپس تعدادی ضمائر وعلامت دیگر مطابق با صیغه ها در آخر آن قرار می دهیم .
یک نمونه از صرف فعل مضارع همراه با ترجمه ی فارسی آن :  مفردمذکر غائب : یکتب ُ : می نویسد ( او یک مرد ) 
 مفرد مونث غائب  : تکتب ُ : می نویسد ( او یک زن )                        
 مثنی مذکر غائب: یکتبان : می نویسند ( دو مرد )                             
 مثنی مونث  غائب: تکتبان : می نویسند ( دو زن )             
 جمع مذکر غائب  : یکتبون : می نویسند ( چند مرد )                       
 جمع مونث غائب  : یکتبن َ : می نویسند ( چند زن
 مفرد مذکر مخاطب  : تکتب ُ : می نویسی ( تو یک مرد )
 مفرد مونث  مخاطب  : تکتبین : می نویسی ( تو یک زن )
مثنی مذکر مخاطب  : تکتبان : می نویسید ( شما دو مرد ) 
 مثنی مونث مخاطب  : تکتبان : می نویسید ( شما دو زن )
   جمع مذکر مخاطب  : تکتبون : می نویسید( شما چند مرد)
 جمع مونث مخاطب : تکتبن َ : می نویسید ( شما چند زن )
متکلم وحده : أکتب ُ : می نویسم   متکلم مع الغیر : نکتب ُ : می نویسیم                                                                                                                                                            نکته : فعل مضارع در حالت عادی مرفوع است یعنی آخرش یا ضمه دارد یا نون عوض رفع . مثال یذهبُ  - تذهبان . نکته : در افعال مضارع صیغه های ( 4 و 7 ) با هم شبیه هستند و همچنین صیغه های    ( 11 و 8 و 5) شبیه هم هستند که باید با توجه به ضمائر و قرائن موجود در جمله نوع صیغه ها را فهمید . مثال : تکتبُ فاطمة ُ درسها (4)  ،  هما تکتبان ( 5 )  ،  أنتما تکتبان  ، أنت تکتبُ ، مثال : ایها التلمیذان ! أنتما تجاهدان ( للمخاطبین ِ ) فی سبیل الله، ایتها التلمیذتان أنتما تجاهدان (للمخاطبتَین ِ ) فی سبیل الله مثال :التلمیذتان تجاهدان ( للغائبتین ِ ) فی سبیل الله ، هی تجاهد فی سبیل الله ، انتَ تجاهد فی سبیل الله Bنکته : مضارع مرفوع همان مضارع اخباری فارسی است که با ( می + بن مضارع + شناسه « م – ی– د ....» ) ترجمه می شود . مثال : یکتب ← می + نویس + د ← می نویسد .